Is herijking van taal als geweldsmedium nodig?

Fysiek geweld is strafbaar. Een enkele klap wordt al als misdaad gezien. Met taal mag een mens behoorlijk om zich ‘heenslaan.’ Rechtvaardigt de informatiemaatschappij een herijking van taalgebruik met de kracht van een geweldsdaad? We weten inmiddels hoe diep psychische schade kan ingrijpen.

Wie iemand slaat of schopt, laat staan met een wapen mishandelt, is strafbaar. Afhankelijk van omstandigheden de mate van geweld en de lichamelijke gevolgen kan de straf hoger of lager uitvallen, maar de dader komt er niet mee weg. Fysiek geweld is uit den boze. Hoe anders is dit met taal. Een belediging van het hof in een rechtszaak is strafbaar. Het beledigen van de Majesteit ook. Laster kan tot een veroordeling leiden, maar dit gebeurt zelden. Daarmee hebben we het wel zo ongeveer gehad. Vaak is een simpele rectificatie de 'hoogste' straf, maar de weidse schade is daarmee niet ongedaan gemaakt. Klopt dit nog wel in de informatiemaatschappij?

Bezie het bijgaande schema. Al die fysieke en materiële beschadigingen zijn niet toegestaan? Maar het antwoord op de vragen in geval van talige uithalen, is net zo eenduidig. Alleen luidt hier het antwoord: ja, het mag wel. Misschien ethisch niet, maar strafrechtelijk zijn de sancties nihil.

Vroeger zei men "schelden doet geen pijn." Als iemand werd beledigd, kon het slachtoffer dit negeren. De actieradius van woorden was gering. Bij uitzondering kon het in hogere kringen leiden tot de uitdaging voor een duel, in lagere kringen tot een kloppartij. Maar in de moderne informatiemaatschappij blijven verbale beledigingen of onwaarheden over een persoon of zaak niet tot een kleine kring beperkt. Onder het mom van een mening en daarmee gedekt door de vrijheid van meningsuiting of in columns of andere openbare informatiekanalen als twitter kunnen de meest beledigende teksten worden neergeschreven of uitgesproken. Anders dan vroeger kunnen dergelijke uitlatingen door duizenden of zelfs miljoenen mensen worden ontvangen. Reputatie- of imagoschade is dan onvermijdelijk en vrijwel niet herstelbaar. Niet voor niets leggen rechters soms in andersoortige strafzaken uit , dat de veroordeling lager is uitgevallen, omdat de verdachte al genoeg door de publiciteit is gestraft. Betekent dit niet, dat er paal en perk moet worden gesteld aan wat in het openbaar over een ander wordt gezegd of geschreven. Natuurlijk de vrijheid van drukpers en meningsuiting is een hoog goed, maar evenzo is het, dat in een beschaafde maatschapppij mensen verschoond blijven van ongegronde beledigingen of verdachtmakingen ten overstaan van mogelijk de hele samenleving. Als we onze positie en functie als imagobewakers mede als belangrijk kwalificeren, omdat reputatie- of imagoschade personen of organisaties duur kan komen te staan, zouden we harder dan nu in het geweer moeten komen tegen ongefundeerde aanvallen in het openbaar. Ligt hier een discussiethema en taak voor communicatoren?

Er komt nog een wetenschappelijk argument om de hoek kijken. Sinds de weerlegging van het Cartesiaande dualisme (de scheiding van lichaam en geest) en de opkomst van het Materialisme (alles bestaat uit energie of heeft substantie) is de geest cq de psyche onderdeel van het lichaam. Een psychische klap is daarmee in beginsel net zo materieel als een kaakslag of een schop tegen de schenen of in het kruis. Interessant is dan vervolgens de benoeming van de schade door imago- of reputatieverlies. Wij communicatoren roepen altijd dat imago zo belangrijk is en dat beschadiging klanten of aanzien kost. Wel, als we dit echt menen, waarom komen we dan zo weinig in het geweer tegen openbare aantijgingen, die ongefundeerd zijn, maar hele volksstammen op het verkeerde been zetten met alle herstelkosten van dien? Kortom waar liggen de grenzen aan het vrije woord in de informatiemaatschappij c.q. het publiekelijke domein?